Featured Video Play Icon

NOS is de weg kwijt! en de politie op Kos ook

Het zijn illegalen, volgens het NOS radio-nieuws van gisteren: de mensen die op Kos onder abominabele omstandigheden zijn vastgezet (zie filmpje). Tenminste… totdat ik erover Tweet, daarna proberen ze ze vluchtelingen te noemen. Maar is het juist? Zijn het écht geen illegalen? Tijd voor wat uitleg: voor de NOS, en voor iedereen die werkelijk niet meer weet wat welk woord eigenlijk betekent (inclusief een handig overzichtje met definities).

Het overzichtje met alle definities (met bronvermelding) staat onderaan deze pagina. Het artikel in The Guardian waar nieuwslezer Ger Groot het over heeft, vind je hier.

1. Vluchtelingen: legitiem op Kos
Wat de nieuwslezer om 16.00 uur blijkbaar nog niet wist (en om 18.00 uur alweer bijna vergeten was), is dat veruit de meeste vluchtelingen die op Kos aankomen daar volkomen legitiem zijn. Weinig mensen weten dat trouwens.

2. VN-verdrag: vluchtelingen moet je beschermen
Natuurlijk: de vluchtelingen zijn illegaal de zee tussen Turkije en Griekenland overgestoken, maar dat is nou eenmaal de enige manier waarop ze een veilig heenkomen kunnen zoeken. En precies om die reden hebben alle VN-landen al in 1951 afgesproken dat ze vluchtelingen niet gevangen zetten of anderszins zullen straffen voor deze (op zich verboden) daad. Deze mensen verdienen juist bescherming.

3. Het zijn a prima facie vluchtelingen
En het gaat hier om vluchtelingen. Dat heb je zelfs als je niet goed oplet nog door. Veruit het grootste gedeelte van deze mensen komt namelijk uit Syrië (je weet wel, het land van IS). En het op één na grootste deel komt uit Afghanistan, een land waar we weinig meer van horen. Maar ook dat land ligt nog steeds in puin en raakt weer steeds meer verdeeld tussen strijdende groepen, waaronder IS.

4. Kos handelt (dus) misdadig
Allemaal mensen dus die je überhaupt niet gevangen zou mogen zetten, alleen al om de situatie waar ze uit komen. Maar ook omdat het niet alleen mannen zijn, maar ook vrouwen en kinderen. En omdat je überhaupt mensen niet vierentwintig uur met zijn tweeduizenden opeenpakt in een leeg stadion in de brandende zon, zonder schaduw of wind, en zonder eten of drinken, bij gevoelstemperaturen die gemakkelijk boven de 35 graden uitkomen. Dat is met normale gevangenen al ronduit misdadig, maar nu helemaal.

5. Boodschap voor de NOS
Dit is best wel basic informatie over het grootste nieuwsitem van dit moment. Van dé nationale nieuwszender verwacht ik dat ze die kennis hebben, en er geen fouten mee maken. In de hoop dat het helpt: hier is een overzicht met alle relevante termen in het internationale én nationale asieldebat.

BegripBeschrijving
VluchtelingDit zijn mensen die buiten hun land zijn en die in hun eigen land een gegronde reden hebben om te vrezen voor vervolging in verband met hun ras, religie, nationaliteit, lidmaatschap van een sociale groep of politieke overtuiging. Het principe is dat mensen niet meer kunnen of durven rekenen op bescherming door hun eigen overheid. Mensen die op de vlucht zijn voor oorlogen, conflicten of groepsgericht geweld worden ook beschouwd als vluchteling.(1)
'Prima facie' vluchtelingOftewel: vluchteling op het eerste gezicht. Als het overduidelijk is waarom het onveilig is geworden in een land, worden de aantallen vluchtelingen vaak zo groot dat het niet meer mogelijk is om individuele gevallen te beoordelen. Vluchtelingen worden dan als groep als vluchteling geaccepteerd. Dat is bijvoorbeeld het geval bij oorlog, of als een regime het gemunt heeft op een bepaalde bevolkingsgroep.(1)
AsielzoekerNormaal gesproken beoordeelt een land echter op individuele basis wie er vluchteling is en wie niet. Mensen die stellen dat ze vluchteling zijn en daarom in aanmerking komen voor asiel, worden asielzoekers genoemd. De term 'asielzoeker' houdt simpelweg in dat ze in afwachting zijn van hun asielverzoek. Sommige asielzoekers zullen erkend worden als vluchteling, sommigen niet.(1)
Asielzoeker in afwachtingSoms kan een asielzoeker in eerste instantie niet goed genoeg aantonen dat hij een vluchteling is. De beslissing is dan negatief en hij moet op zoek naar aanvullend bewijs. Soms ook is een asielzoeker het niet eens met de wijze waarop een negatieve beslissing tot stand is gekomen. Hij kan de beslissing dan voorleggen aan de rechter. In beide gevallen is de asielzoeker in afwachting: van aanvullend bewijs of van een rechterlijke beslissing. Een asielzoeker in afwachting is nog volop bezig met procedures. Je kunt hem dus geen uitgeprocedeerde noemen. Deze situatie is specifiek in Nederland.(2)
OntheemdeOf in het Engels: 'internally displaced person'. Dit is iemand die huis en haard moest verlaten door een conflict, vervolging, een natuurramp of een soortgelijke ongewone omstandigheid. Ontheemden verlaten hun huis soms om dezelfde reden als vluchtelingen, maar ze blijven in hun eigen land.(1)
MigrantIedereen die naar een ander land trekt en daar voor langere tijd blijft (als grens wordt meestal een jaar gehanteerd). Dit is een koepelbegrip waar bijvoorbeeld ook expats onder vallen.(1)
ImmigrantIemand die permanent in een ander land gaat wonen.(1)
Economische migrantIemand die zijn eigen land verlaat om economische redenen. Dus ook mensen die een baan in Duitsland accepteren.(1)
StatenlozeIemand zonder nationaliteit, maar ook iemand die niet dezelfde fundamentele rechten heeft als iemand anders in zijn thuisland. Statenloosheid is een persoonlijk drama: sommigen leven in een Kafkaësk niemandsland waarin ze officieel niet bestaan en geen enkele rechten hebben. Sommige statenlozen zijn ook vluchteling. Maar het grote verschil met de andere groepen is dat statenlozen hun geboortegrond soms nog nooit verlaten hebben.(1)
UitgeprocedeerdeIemand die de verschillende procedures heeft doorlopen, steeds een negatieve beslissing heeft gekregen en voor wie geen andere procedures meer open staan. In principe dienen uitgeprocedeerden een land te verlaten en een deel van hen doet dat ook. Sommige uitgeprocedeerden worden niet als burger erkend door hun geboorteland. Zij lopen dan tegen dezelfde problemen aan als statenlozen. Andere uitgeprocedeerden beslissen zelf om te blijven en gaan de illegaliteit in.(3)
Ongedocumenteerde / illegaalIemand die zonder toestemming in een land verblijft. Dit geldt bijvoorbeeld voor uitgeprocedeerden die wel kunnen, maar niet willen vertrekken, maar ook voor mensen die hun visum laten verlopen. (4)

Vaak worden vluchtelingen en asielzoekers ook geassocieerd met de term illegaal. Dat is onjuist. Weliswaar komen de meeste vluchtelingen en asielzoekers op illegale wijze een land binnen, maar dat is voor hen de enige mogelijkheid om te vluchten. Het VN vluchtelingenverdrag stelt echter expliciet: "landen mogen vluchtelingen niet straffen wanneer ze een land illegaal binnenkomen of daar illegaal verblijven. Vluchtelingen moeten zich daarbij wel meteen bij de autoriteiten melden en een goede reden geven voor hun aankomst en verblijf in dat land." (5)



(1) http://unhcr.org.au/unhcr/images/protecting%20Refugees%20and%20the%20Role%20of%20UNHCR.pdf
(2) https://www.rechtspraak.nl/Naar-de-rechter/Bestuursrechter/Procedures/procedures-vreemdelingenrecht/Asielprocedure/Pages/default.aspx
(3) https://www.ensie.nl/amnesty-international/uitgeprocedeerden
(4) http://www.amnesty.nl/mensenrechten/encyclopedie/ongedocumenteerden
(5) http://www.gdrc.org/doyourbit/refugee-convention.pdf

4 gedachten over “NOS is de weg kwijt! en de politie op Kos ook

  1. Volgens mij zijn ze zowel “vluchteling” als “illegale”. Kijk naar de definities die u geeft en u zult zien dat het niet onjuist is deze vluchtelingen als illegaal te bestempelen; ze zijn illegaal binnengekomen en verblijven tot dusver (door geen legale verblijstatus te hebben) illegaal. Ik zie uw punt, maar knoop geen semantische discussie aan als u daarbij zelf uw ongelijk aantoont. Voor wat de zogenaamde “framing” door de NOS betreft, zou het wellicht prettiger zijn het slechts over “vluchtelingen” te hebben, maar daar hebt u het niet over.

    1. Beste Henk, dank voor je reactie. Ik begrijp dat je geen semantische discussie wilt, maar omdat je er zelf mee begint, neem ik de vrijheid om één en ander wat verder te verduidelijken.
      De term illegaal (of het volgens velen vriendelijkere “ongedocumenteerde”) wordt gebruikt voor mensen die – na volledig uitgeprocedeerd te zijn – alsnog in een land verblijven. Vluchtelingen zijn weliswaar noodgedwongen “illegale grensoverstekers”, maar zodra ze de grens over zijn, zijn ze gerechtigd in Europa te verblijven totdat er een beslissing genomen is over hun verblijfsstatus. Dat is het gevolg van ons ondertekenen van het VN vluchtelingenverdrag van 1951. Daarom zou je ze op het moment dat ze de grens oversteken “illegale migrant” kunnen noemen. Maar zodra ze er zijn, zijn alleen de termen vluchteling en asielzoeker juist. Voorwaarde is (zoals ik ook schrijf) dat ze zich zo snel mogelijk melden bij de overheid en een verklaring geven voor hun verblijf in het land. Juist op Kos is dat laatste lange tijd een probleem geweest: de receptie- en registratiecapaciteit was dermate onder de maat, en de procedure dermate ingewikkeld dat het vaak een week of twee duurde voordat mensen zich daadwerkelijk konden registreren. Dat kun je hen dus niet kwalijk nemen. Sterker nog: registreren is vaak het enige dat ze willen. Voor de mensen die op Kos verblijven zijn dus alleen de termen asielzoeker of vluchteling juist. Ik begrijp de verwarring, en het is ook erg ingewikkeld, dus ik hoop dat ik één en ander nu wat beter heb kunnen verduidelijken.

  2. Dag Alfard,
    Een maand geleden heb ik ook eens bij de NOS aan de bel getrokken. Wonderbaarlijke berichtgeving. De tekst bij het 10 uur journaal was diametraal tegenovergesteld aan dat van het journaal om 8 uur (of was het 6 uur – dat ben ik even kwijt). De beelden waren exact hetzelfde.
    Ernstig.
    Zorgwekkend.

Reacties zijn gesloten.